CURRENT MOON
 
 
 
 

     Varlığımızın en önemli nedeni. Dünyayı ısıtan doğal sobamız. Dünyayı aydınlatan doğal lambamız. Gökyüzündeki milyarlarca yıldızdan sadece bir olmasına karşılık bizim için en önemli yıldız.

     Güneş’i orta boydan biraz daha küçük bir yıldız diye tanımlarsak sanırım yanlış bir tanımlama olmaz. Evet, büyük bir yıldız değil, aksine beklentimizden daha küçük bir yıldızdır. İyi ki de öyle, çünkü daha büyük bir yıldız olsaydı ya yaşamının son evrelerinde olacaktı, ya da çoktan sönmüş olacaktı.

                                        Temel Özellikleri:

     Çapı 1,5 milyon km olan Güneş’in  içine 1,3 milyon tane Dünya sığabilir. Ağırlığı ise Dünya’nın ağırlığının 340 bin katıdır. Buna karşılık yoğunluğu Dünya yoğunluğunun çeyreğine eşittir. Yüzey sıcaklığı 5800 C derece, iç sıcaklığı ise 14 milyon C derecedir.

     Hesaplamalara göre 5,5 milyar yıl yaşında. Daha 4,5 milyar yıl daha ömrü var. Güneş kütlesinin %74’ünü hidrojen atomları, %23’ünü helyum atomları ve geri kalan kısmını da demir, oksijen, karbon gibi elementler oluşturur. Bu açıdan bakıldığında daha yakacak çok ama çok miktarda hidrojeni var.
     Güneş, üyesi olduğu Samanyolu Galaksisi merkezinden 26 bin ışık yılı, Dünya’dan ise 150 milyon km (1 AB*) uzaklıkta bulunur. Samanyolu Galaksisi etrafındaki bir turunu yani 1 yılını 250 milyon Dünya yılında tamamlar. Bunu da 220 bin  m/s hızla gerçekleştirir.

                                   Enerjisini Nasıl Sağlıyor?

     Enerjisini bize ışık ve ısı olarak yollayan Güneş, bunu yapısındaki hidrojen atomlarını, helyum atomlarına çekirdekte çevirerek yapar (füzyon). Bu çevirim sırasında da fazla olan enerjiyi dışarıya atar. Bu enerjiden de Dünya payına düşeni alır ve yaşam devam eder(!)

     Buradaki füzyon olayının detayına inersek, iki protonun birleşmesinden bahsetmek gerekir. İki protonun birleşmesiyle ortaya Döteryum** atomu, pozitron (elektronun anti parçacığı), nötrino parçacığı ve 0,4 MeV*** luk bir enerji çıkar. Bu tepkimeye fizikçiler β- bozunması derler.

 

 

 

     Bundan sonra döteryum atomu bir protonla daha birleşerek He atomunu, gamma parçacığını ve 5,5 MeV luk enerjiyi açığa çıkarır.

 

 

     Bu tür tepkimeler çoklukla Güneş’te gerçekleşiyor. Ama bizi asıl ilgilendiren tepkime dört protonun birleşip helyum atomunu oluşturma tepkimesi.

                              Güneş nasıl oluştu?

     Güneş de tüm tüm yıldızlar gibi yoğunlaşmış hidrojen atomları ile oluşmuştur. 5,5 milyar yıl kadar önce, uzayda dağınık halde bulunan gaz ve toz bulutlarının arasında diğerlerinden daha yoğun halde bir gaz ve toz bulutu vardı. Bu bulut çekimsel etkisi nedeniyle yakınındaki gaz ve tozları çekmeye başladı. Miktar artınca da çekimsel gücü artan bulutun dönüş hızı arttı. Öyle bir an geldi ki, yoğunluktan hidrojen atomları çarpışmaya başladı. Bunun sonucu olarak doğan güneşimiz çevresine ısı ve ışık vermeye başladı. (Yıldızların nasıl ısı ve ışık verdiğini yıldız sayfasında anlattık.)

     Güneş, yukarıda bahsettiğimiz üzere dokuz gezegeni, bu gezegenlerin uyduları, asteroidler ve kuyruklu yıldızları etrafında dönmeye zorlayan; ama onların bundan hiç de şikayetçi olmadığı bir yıldızdır. Dünyadan uzaklığı 150 milyon kilometredir ve bu uzaklık astronomide 1 astronomi birimi olarak kabul edilmiştir. Güneşin ışığı dünyaya 8 dakika 20 saniyede ulaşır. Yani şu anda dünyanın herhangi bir bölgesine ulaşan ışık güneşten 8 dakika 20 saniye önce ayrılmıştır. Bu hesap kolayca yapılabilir. Güneşin uzaklığı 150 milyon km'yi boşluktaki ışık hızı olan saniyede 300 bin km'ye bölersek 500 saniye buluruz. Bu da 8 dakika 20 saniye demektir.

                              Güneşin sonu nasıl olacaktır?

     Güneş'de tüm yıldızlar gibi 4,5 milyar yıl sonra mevcut hidrojenini bitirecek ve helyum atomları birleşerek karbona dönüştümeye başladığında sıcaklığı çok artacaktır. Bu sıcaklığı azaltmak için hacmini arttıracak, soğuyacak tekrar büzüşecek. Bir süre sonra ise büyük bir patlama ile uzaya oksijen ve karbonunu atacak olan güneşimiz bir beyaz cüce olarak daha sönük olarak parıldayacak. allahtan o günlere çok ama çok uzağız.

     Yukarıdaki grafikte Güneş'in ömrüne ve başına geleceklerle ilgili bilgi verilmiştir. Buna göre Güneş'imiz yaklaşık 3 milyar yıl sonra hidrojen atom sayısının azalması iç sıcaklığı artacak ve basınç büyüyecektir. Bundan dolayı da Güneşimiz büyümeye başlayacak, 10 milyar yaşiında ise kırmızı deve dönüşüp, 11 milyar yıl yaşında patlayacak ve sonuçta beyaz cüceye dönüşecek.

                              Dip Notlar:

AB*= Astronomi Birimi: 1 AB Dünya ile Güneş arası uzaklıktır. 1 AB=150 milyon km (*) Döteryum**: Hidrojenin izotopu, 1 nötron ve 1 protondan oluşur.
eV*** : Bir elektronun 1 Voltluk potansiyel altında oluşturulan elektrik alanı içinde hızlanmasıyla kazanacağı enerji miktarıdır.

Kaynak:

www.nasa.gov